İnsanların üretim ve tüketim faaliyetleri sonucu ortaya çıkan ve doğaya, çevreye ve insan sağlığına doğrudan veya dolaylı bir şekilde zarar verecek olan tüm maddelere atık denir. Atık yönetimi ile bu sakıncalı maddelerin kaynağında azaltılması, türüne göre ayrılması, toplanması ya da geçici olarak ya da ara depolanması gibi işlemler uygulanır. Atık yönetim planı ile aynı zamanda atık türlerinin geri kazanılması, taşınması, bertarafı ve bertaraf işlemleri sonrası kontrolü gibi önemli işlemler de amaçlanmaktadır.
Atık Yönetimi Nasıl Yapılır?
Atık yönetimi aşağıdaki işlemlerin uygulanması ile birlikte yapılır.
- Yetkili Belirlemek : Atıklara dair tüm işlemlerin yürütülebilmesi için bir Çevre birimi belirlenmelidir. Bu çevre birimi yeterli personel sayısına sahip olmalı ve atık toplama konusunda bilgili olmalıdır.
- Atığın Tanımlanması : Atık ile ilgili işlemlere geçilmeden önce belediye tarafından atığın türü ( evsel nitelikli katı atıklar, ambalaj atıkları ve endüstriyel nitelikli atıklar (tehlikeli atıklar, atık yağlar, kontamine (herhangi bir tehlikeli atık/atık yağ bulaşmış) ambalaj atıkları ) belirlenmelidir.
- Kaynağında Ayrı Toplama : Atıkların kaynağında sağlıklı bir şekilde toplanabilmesi için yeterli büyüklükte ve sayıda atığın türüne ve niteliğine uygun konteynırlar konmalıdır. Her bir konteyner üzerine ise içerisine atılacak atığın türünü belirten bilgi ve uyarı etiketleri yazılmalıdır.
- Personel Eğitimi : Hem atık yönetim ekibine hem de (eğer gerekliyse ) personele atık yönetimi konusunda eğitim ya da bilgi verilmelidir.
- Geçici Atık Depolama Sahası Kurulması : Kaynağında ayrı toplanan ve konteyner içerisinde bulunan atıkların tesis içerisinde güvenli ve mevzuata uygun şekilde geçi depolanabilmesi için “Geçici atık Depolama Alanı” oluşturulmalıdır. Her bir atık türü için ayrı depolama alanı kurulabilir. Bu alanlara yalnızca yetkili kişiler girmeli, alan; tesis sahası içerisinde, sızdırmaz beton zeminli, üzeri kapalı, dökülme ve sızıntılara karşı önlem alınmış şekilde kurulmalıdır.
- Ön İşlem : Atıklar depolama ve taşıma esnasında ön işlemden geçmelidir. Örneğin Ambalaj atıkları, tehlikeli atık ile kontamine olmuş ambalajlar daha az yer kaplaması için mümkünse sıkıştırılmalı, sulu atıklar ise mümkün olduğunca susuzlaştırılmalıdır.
- Atıkların Bertaraf Edilmesi / Geri Kazanıma Gönderilmesi : Atıkların bertaraf edilebilmesi için Atık yönetimi lisanslı firmalar ile anlaşılmalıdır.
- Kayıtların Tutulması : Atık yönetim süreci ile ilgili yapılan tüm işlemlerin düzenli bir şekilde kaydı tutulması gereklidir.